روى به شهرستان عالم آوردى و همگنان را مجبور و مقهور كردى ، چنان كه از ايشان نه اسم گذاشتى نه رسم . « * » و در خبر است كه رسول - عليه السّلام - گفت : حق تعالى به صلاحيت يك مرد ، فرزند و فرزند فرزند و اهل بيت و همسايگان او به اصلاح آورد . تا وجود او در ميان ايشان باشد ، حق تعالى آن جماعت را نگاه مىدارد ، و به بركت دعاى او ، بلاها از ايشان دفع مىكند . « * * » و در اخبار آمده است كه رسول - صلى اللّه عليه و سلّم - چون از بعضى غزوات رجوع كردى ، گفتى : از غزاى كوچك بازگشتيم به غزاى بزرگ « * * * » . و منقول است كه يكى از صالحان ، برادرى دينى داشت ، او را بخواند تا با يكديگر به غزا روند ، اين برادر ، در جواب او گفت : يا اخى ، جملهء مصاف‌ها در خانهء من جمع شده است و درهاى آن محكم ، چنان كه مخرج آن ظاهر نيست ، ديگر او پيغام داد و وى را گفت : اگر جملهء مردمان عزلت گرفتندى ، و در وقت غزا اين [ عذر ] آوردندى ، قواعد اركان غزا ، خلل‌پذير شدى ، و كفّار غلبه كردندى . ترا هيچ گزير نيست به غزات مىبايد آمدن . ديگر او جواب داد كه : اى برادر ، اگر جملهء مسلمانان جمع شدندى و ملازمت نمودندى بر محاربت نفس و ديو به صدق و راستى ، و از دقايق آن هيچ چيز مهمل نگذاشتندى . اگر بر سجاده اللّه اكبر بگفتندى ، به بركت نفس ايشان ، با روى قسطنطنيه خراب شدى . قال بعض الحكماء : « ارتفاع الأصوات فى بيوت العبادات بحسن النّيّات و صفاء الطّويّات يحلّ ما عقدته الافلاك الدّائرات » يعنى اهل خانقاهات ، به شرط متابعت شريعت ، و مشايعت طريقت قيام نمايند ، و به حسن معاملت و عبادت و نگهداشت اوقات مشغول شوند . و از فساد اعمال احتراز كنند . و به صحّت احوال اعتماد كنند . بركت ايشان به جملهء بلاد و عباد برسد ، و هر بلائى كه به تأثير افلاك ، به خلايق خواهد رسيد ، به بركت صدق ايشان ، مندفع شود . و مصون و محروس بماند . سرىّ سقطى - رحمة اللّه عليه - گفته است در معنى « اصْبِرُوا وَ صابِرُوا وَ رابِطُوا » « * * * * » اصبروا عن الدّنيا رجاء السّلامة يعنى : از دنيا صبر كنيد اوميد سلامت را و صابروا عند القتال بالثّبات و الاستقامة . و در نزد محاربت با دشمن صبر كنيد ، به ثبات و استقامت و رابطوا اهواء النّفس اللّوّامة و اتّقوا ما يعقب لكم من النّدامة لعلّكم تفلحون غدا على بساط الكرامة . يعنى از هر آنچه عاقبت آن به وخامت خواهد كشيد در ترك شهوات ، عنان آن به كف كفايت سپاريد . تا فرداى قيامت بر بساط كرامت مقيم و معتكف شويد . و بعضى مفسّران در معنى آيت گفته‌اند كه : بر بلا صبر كنيد و بر نعمت‌ها مصابرت نمائيد و در معادات با ديو ثبات نمائيد . و از محبّت غير حق تعالى احتراز كنيد ،

--> ( * ) ترجمهء حديث : « لو لا عباد للّه ركّع و صبية رضّع و بهائم رتّع لصبّ عليكم العذاب صبا ثم يرض رضّا » جامع الصغير ج 2 ص 224 . ( * * ) ترجمهء حديث : « انّ اللّه ليصلح بصلاح الرّجل . . . » عوارف ص 104 . ( * * * ) اشاره به حديث « رجعنا من الجهاد الأصغر إلى الجهاد الاكبر » جامع الصغير 2 / 72 . ( * * * * ) آل عمران / 3 : 200 .